Wat = gender

WO=MEN is het Nederlandse gender platform dat zich inzet voor genderrechtvaardigheid wereldwijd. Omdat deze termen centraal staan in WO=MEN’s, leggen we hier uit wat ze voor het netwerk betekenen.

= Gender

De termen ‘sekse’ en ‘gender’ worden nog wel eens door elkaar gebruikt, terwijl ze naar zeer andere concepten verwijzen. ‘Sekse’ (ook wel ‘geslacht’ genoemd) refereert naar de biologische verschillen tussen mannen en vrouwen. Deze zijn van nature aangeboren.

‘Gender’ refereert naar de verwachtingen omtrent rollen, verantwoordelijkheden, gedragingen en kenmerken van mannen en vrouwen die door een samenleving passend worden geacht. Zo zijn er normen en waarden voor gepast ‘femininien’ (vrouwelijk) en gepast ‘masculien’ (mannelijk) gedrag. Gender is op zichzelf een neutrale, analytische term. Het beschrijft sociale verschillen tussen mannen en vrouwen, zonder daar waarden van goed of fout aan te hangen.

In de praktijk echter, zijn de verschillen tussen de genders niet neutraal, maar is er ongelijkheid. Wanneer dit het geval is, spreken we van gender ongelijkheid. Vaak is het daarbij zo dat vrouwen gediscrimineerd of gemarginaliseerd worden. Maar ook mannen kunnen nadelen ondervinden van gender ongelijkheid. Het goede nieuws is dat in tegenstelling tot ‘sekse’, ‘gender verschillen’ sociaal geconstrueerd en dus door mensen gemaakt zijn, en dat we ze daarom kunnen veranderen.

= Gender gelijkheid, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid

‘Gender gelijkheid’ staat voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Meer specifiek gaat het erom dat mannen en vrouwen gelijke rechten hebben om te profiteren van en bij te dragen aan economische, sociale, culturele en politieke ontwikkeling. Voor veel mensen betekent gender gelijkheid de emancipatie van  mannen en vrouwen tot gelijke partners met een gelijke rolverdeling, die dezelfde taken (kunnen) doen, zoals werken (productie), zorgen (reproductie) en contacten onderhouden en invloed uitoefenen zowel in de publieke als de private sfeer.

Niet iedereen is het daarmee eens. De traditionele rolverdeling tussen mannen en vrouwen kan een controversieel thema zijn. Hoewel de meeste mensen het ermee eens zullen zijn dat geweld tegen vrouwen iets slechts is en dat mannen en vrouwen gelijke rechten hebben om niet in armoede en slechte gezondheid te leven, vindt niet iedereen dat mannen en vrouwen dezelfde taken zouden moeten uitvoeren. Daarom wordt vaak gerefereerd aan ‘gender gelijkwaardigheid’. In de praktijk gaat het er dan niet om dat mannen en vrouwen exact hetzelfde doen, maar dat het werk dat zij doen en wie zij zijn dezelfde, gelijke, waarde heeft en dat ze dezelfde rechten hebben.

WO=MEN refereert naar het begrip ‘genderrechtvaardigheid’ (‘gender justice’) omdat het goed verschillende elementen weergeeft als gelijkwaardigheid, emancipatie, rechten en plichten van en tussen mannen en vrouwen. Genderrechtvaardigheid is een fundamenteel recht. Het is een noodzakelijke voorwaarde voor armoedebestrijding, duurzame ontwikkeling, waardig werk en sociale samenhang.