Vilnius loves Ukraine
Het is
alomvertegenwoordigd in Vilnius: steun aan Oekraïne. Solidariteitsleuzen op
muren en stadsbussen en steunbetuigingen in de vorm van Oekraïense vlaggen bij
ministeries en ambassades. Het is bijna tastbaar: hier in Litouwen voelt men de
dreiging die uitgaat vanuit Rusland. Men voelt diepe solidariteit met Oekraïne
en hun strijd. En men weet inmiddels dat dit geen ver-
van-
mijn-
bed-
show is.
WO=MEN is op werkbezoek in Vilnius, Litouwen, als onderdeel van ons meerjarige partnerschap met het Ukraine Women Fund. Wij ondersteunen onder andere de regionale en internationale pleitbezorging van UWF en hun Oekraïense partners. Het doel van dit bezoek is om ervaringen en best practices uit te wisselen omtrent het werken aan de vrouwen, vrede en veiligheid agenda. Zowel met ministeries als met instanties zoals de Ombudspersoon, het Europees Instituut voor Gendergelijkheid en de Litouwse publieke omroep. In de delegatie zitten vertegenwoordigers van de Oekraïense nationale overheid zoals het kantoor van de Commissioner for Gender Equality Policy en vanuit de veiligheidssector (defensie, politie). Daarnaast is er vertegenwoordiging van lokale overheden en maatschappelijk middenveld, en zijn er vertegenwoordigsters van NGOs uit Moldavië en Litouwen aangesloten.
Eye
opener
voor Nederlanders: in Litouwen is de urgentie van menselijke veiligheid
duidelijk
Het eerste werkbezoek aan het Litouwse Nationale Centrum voor Crisis
Management is meteen een eye opener voor ons Nederlanders. In Litouwen is men duidelijk over de urgentie
van menselijke veiligheid. Op alle fronten is inmiddels een whole-of-society-
aanpak
ingezet om weerbaarheid van de maatschappij te vergroten met behulp van
maatschappelijke organisaties. In Litouwen vonden al reguliere nationale
oefeningen plaats gericht op bewustwording en vaardigheden in tijden van crisis.
Daarnaast werkte men bijvoorbeeld aan een mapping van ‘’most risk-prone areas’’
en beschikbaarheid van schuilplaatsen. Maar na de recente drone aanval, de ’real time exercise’’, is het voor Litouwers geen
kwestie meer van óf, maar wanneer Rusland ook Litouwen binnenvalt. Door de
drone-aanval en oproep om naar de schuilkelders te gaan, werd voor het eerst
getest hoe het noodscenario werkt in de praktijk. Daarmee werd duidelijk hoe belangrijk
het is om aan individuele en collectieve weerbaarheid met civil society te werken
want iedereen reageert anders op een alarm. Mannen, vrouwen, kinderen en personen met een beperking, ervaren crises en de
benodigde respons
e op uiteenlopende manieren en er is
specifieke aanpak nodig.
De overheid beseft dat zij niet in hun eentje de veiligheid van de hele samenleving kan garanderen. In crisissituaties zijn er te veel taken en risico’s. Daarom worden nu gemeenten en maatschappelijke organisaties actief betrokken. Zij spelen een belangrijke rol bij het ondersteunen van inwoners, het organiseren van hulp en het bereiken van kwetsbare groepen. Veiligheid wordt gezien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de hele samenleving, waarbij verschillende partijen samenwerken.
De Oekraïners herkennen dit en wisselen ervaringen uit over de noodzaak voor maatschappelijke weerbaarheid. Litouwen is erkentelijk voor het bezoek van de Oekraïense overheids- en maatschappelijk middenveld delegatie. Oekraïne wordt bij elk bezoek bedankt voor het voorhoedegevecht dat zij leveren tegen Rusland, voor Oekraine, de omringende regio en voor Europa. Bij elk bezoek wordt opnieuw het belang benadrukt van samenwerking tussen overheid en maatschappelijk middenveld. De Litouwse intentie is duidelijk, de realiteit schort daar nog wel aan, horen we ook. Intensieve internationale samenwerking wordt evenzeer benoemd als essentieel in deze context: zowel tussen de landen aan de Oost-Europese flanken alswel breder.
Het resultaat van het
werkbezoek aan Litouwen?
De realiteit van Oekraïne is nog weer eens op de kaart gezet, zowel in Litouwen als ook daarbuiten. Ons partnerschap met het UWF en partners heeft zich verdiept, zowel inhoudelijk, als ook persoonlijk. Het is indringend om te zien dat onze collega’s dagelijks alarmberichten op hun telefoons ontvangen als er drones en raketten boven hun gebieden worden gesignaleerd en hoe verontrustend dat telkens weer is. Als ze slecht geslapen hebben omdat Kiyv de hele nacht zwaar gebombardeerd is en hoe moe ze zijn van deze jarenlange zinloze hel. Het is bewonderenswaardig hoe zij overeind blijven en zich blijven strijden voor vrouwenrechten, vrede en veiligheid, democratische waarden en gendergelijkheid. Of het nu gaat om vrouwen aan de onderhandelingstafel te krijgen, vrouwen te beschermen tegen conflict gerelateerd seksueel geweld of een inclusieve wederopbouw van Oekraïne te bewerkstelligen. Zij blijven ervoor strijden. En wij zullen dit blijven steunen.
