Waarom is gendergelijkheid belangrijk voor rechtvaardig en effectief klimaatbeleid?
Enerzijds versterkt de klimaatcrisis bestaande genderongelijkheid. Door wetten, beleid, sociale normen en discriminatie hebben vrouwen doorgaans minder toegang tot inkomen, financiering, onderwijs, werkgelegenheid en landbouwgrond. Ook zijn zij ondervertegenwoordigd op de plekken waar besluiten worden genomen. Deze ongelijkheden maken dat vrouwen en meiden de negatieve gevolgen van de klimaat- en biodiversiteitscrisis extra hard voelen.
Anderzijds spelen vrouwenrechten- en milieuverdedigers een onmisbare rol in de bescherming van ecosystemen en de strijd voor klimaatrechtvaardigheid. Juist vrouwen uit het mondiale Zuiden hebben een essentiële rol in de inspanningen voor het behoud van biodiversiteit en de strijd tegen klimaatverandering. Zij hebben een sleutelpositie bij activiteiten als (her-) bebossing, bodem- en waterbeheer. En vrouwen zijn pioniers op het gebied van duurzame energie en landbouw. Ook is het al jarenlang bekend dat het structureel betrekken van vrouwen in besluitvorming onontbeerlijk is voor meer inzet en resultaat op het terrein van klimaat en biodiversiteit.
Van afspraken naar actie: het Belém Genderactieplan uitvoeren
Vorig jaar tijdens COP30 is het Belém Genderactieplan (2025-2034) aangenomen. Het actieplan bevat 27 activiteiten om gendergelijkheid beter te verankeren in klimaatbeleid en -uitvoering. Dit was een belangrijke stap vooruit voor gender-responsief klimaatbeleid. Daarbij is er expliciete aandacht voor groepen die vaak worden vergeten, zoals plattelandsvrouwen en Afro-descendente vrouwen. Ook is er voor het eerst aandacht voor de thema’s: zorgarbeid, geweld tegen vrouwen en meiden en het verzamelen van data uitgesplitst naar gender en leeftijd. Het plan erkent daarbij nadrukkelijk de cruciale rol van vrouwelijke milieu- en mensenrechtenverdedigers. Met een specifieke activiteit zet het plan in op het versterken van hun veiligheid, bescherming en betekenisvolle deelname aan klimaatbeleid.
Dit jaar is het doel om deze afspraken daadwerkelijk in de praktijk te brengen. Het sleutelwoord is dan ook: implementatie. Politieke inzet, voldoende middelen en duidelijke verantwoording is noodzakelijk!
Gendergelijkheid als integraal onderdeel van alle klimaatonderhandelingen
De uitvoering van het Belém Genderactieplan is een belangrijke prioriteit. Tegelijkertijd moet gendergelijkheid een vast onderdeel zijn van het klimaatbeleid. Van klimaatfinanciering en adaptatie tot mitigatie en een rechtvaardige energietransitie: beleid moet rekening houden met de behoeften, expertise en praktijkervaringen van groepen die vaak structureel worden buitengesloten. Dit vraagt ook om het wegnemen van barrières voor politieke deelname aan besluitvorming.
Vrouwen uit het mondiale Zuiden moeten mee kunnen beslissen
Klimaatbeleid is niet alleen eerlijker, maar ook effectiever wanneer het aansluit bij de ervaringen van de mensen die het meest worden geraakt door de klimaatcrisis. Het is daarbij van belang dat lidstaten in gesprek gaan met vrouwenrechten- en milieuverdedigers uit het mondiale Zuiden die aanwezig zijn in Antalya. Het biedt een unieke kans om meer te leren over het belang van het structureel integreren van gendergelijkheid in klimaatbeleid.
Samen één sterk geluid voor genderrechtvaardigheid en klimaatactie
Zoals elk jaar werken we nauw samen met onze leden, de internationale klimaatcoalitie in Nederland én de internationale Women and Gender Constituency.
Lees hier onze gezamenlijke standpunten en aanbevelingen:
Tot slot spreken wij onze solidariteit uit met de LGBTIQIA+ activisten, mensenrechtenverdedigers en journalisten die op 12 september die betrokken waren bij de grootschalige arrestaties en repressie van de Turkse autoriteiten. Samen met 450 organisaties wereldwijd, roepen wij in een gezamenlijk statement op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van de gedetineerden, en tot het beëindigen van de aanvallen op LGBTIQIA+ mensen, organisaties en activisten.
Contact:
Ga je ook naar de COP31 en kom je graag met onze collega die zich inzet voor gendergelijkheid en klimaat Eva Colombo in contact daarover? Mail dan naar: e.colombo@wo-men.nl
