Het rapport schetst een zorgwekkend beeld. Het aantal gewapende conflicten wereldwijd is hoger dan ooit sinds de Tweede Wereldoorlog. Tegelijkertijd staan vrouwenrechten onder druk, neemt conflictgerelateerd seksueel geweld toe en versterken klimaatverandering, onveiligheid en ongelijkheid elkaar.
De cijfers uit het rapport spreken voor zich. Inmiddels leven meer dan 750 miljoen vrouwen en meiden binnen 50 kilometer van een actief conflict. In 2025 kwamen bovendien ruim 37.000 burgers om het leven door gewapend geweld. Eén op de vier slachtoffers was een vrouw of meid, een verdubbeling ten opzichte van 2021. Volgens de VN worden in conflictgebieden dagelijks minstens 25 vrouwen en meiden gedood.
Het nieuwste VN-rapport schetst daarmee een zorgwekkend beeld. Meer dan 25 jaar geleden nam de VN-Veiligheidsraad resolutie 1325 aan. Die resolutie roept op tot de gelijke deelname van vrouwen aan besluitvorming over vrede en veiligheid. Toch neemt de impact van oorlog op vrouwen en meiden toe en blijft hun invloed op vredesprocessen achter. Tegelijkertijd wordt er verontrustend weinig geïnvesteerd in conflictpreventie vergeleken bij de snel stijgende uitgaven op militarisering.
Een van de meest zorgwekkende ontwikkelingen is de toename van conflictgerelateerd seksueel geweld. Verkrachting, seksuele slavernij, gedwongen huwelijken en andere vormen van seksueel geweld worden ingezet als middel om gemeenschappen te intimideren, controle uit te oefenen en sociale structuren te ontwrichten.
Deze vormen van geweld staan niet op zichzelf, maar maken deel uit van een bredere context van gendergerelateerde onderdrukking. In Afghanistan worden vrouwen en meiden door de Taliban systematisch uitgesloten van het openbare leven. In Gaza zien we de ernstige gevolgen van de oorlog voor seksuele en reproductieve rechten, onder meer door de beperkte toegang tot essentiële gezondheidszorg.
Geweld, ontheemding, verlies van bestaanszekerheid en beperkte toegang tot onderwijs en gezondheidszorg raken vrouwen vaak als eerste en het hardst. Van Afghanistan tot Sudan en van Gaza tot Oost‑Congo zien vrouwenrechtenorganisaties dezelfde ontwikkeling: vrouwen dragen een groot deel van de lasten van conflict, maar hebben nauwelijks invloed op de keuzes die hun toekomst bepalen. De VN verifieerde in 2025 9.788 gevallen van conflictgerelateerd seksueel geweld. Dat is meer dan twee keer zoveel als een jaar eerder. Vrouwen en meiden vormden 92% van de geregistreerde slachtoffers.
Slechts 5% van de vredesonderhandelaars in 2025 was vrouw. Bij bemiddelaars lag dat aandeel op 10%, terwijl vrouwen slechts 22% van de vredesakkoorden mede ondertekenden. Slechts 19% van de vredesakkoorden die werden gesloten, bevatte een verwijzing naar vrouwen, meiden, gender of seksueel geweld.
Opvallend is dat geen van de dertien staakt-het-vurenakkoorden uit 2025 conflictgerelateerd seksueel geweld expliciet verbood. Dit laat zien hoe beperkt de aandacht voor vrouwenrechten en bescherming tegen seksueel geweld nog altijd is binnen formele vredesprocessen.
Naast gewapende conflicten ontstaan nieuwe risico's voor vrouwenrechten en menselijke veiligheid. Toenemende klimaatverandering vergroot bestaande ongelijkheden en zet bestaanszekerheid onder druk. Van de 15 landen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering zijn er 13 die tegelijkertijd de impact van gewapend conflict voelen. Tegelijkertijd krijgen vrouwenrechtenverdedigers, journalisten en vrouwelijke politici steeds vaker te maken met online intimidatie, misogynie, haatcampagnes en digitale dreigingen.
Wereldwijd geeft 70% van de vrouwelijke mensenrechtenverdedigers, activisten, journalisten en mediaprofessionals aan tijdens hun werk online geweld te hebben ervaren. Daarnaast meldt 24% dat dit geweld werd versterkt of mogelijk gemaakt door kunstmatige intelligentie (AI), bijvoorbeeld via deepfakes, gemanipuleerde beelden of geautomatiseerde intimidatiecampagnes. Online intimidatie leidt tot zelfcensuur, beperkt deelname aan het publieke debat en vormt steeds vaker een direct risico voor vrouwen die zich inzetten voor vrede, mensenrechten en democratie.
Voor vrouwen in conflict- en crisisgebieden zijn deze digitale aanvallen niet los te zien van hun fysieke veiligheid.
De Afghaanse activiste Tamana Zaryab Paryani verklaarde tijdens haar bijdrage aan het WPS Open Debate wat er gebeurt wanneer vrouwen systematisch worden uitgesloten van publieke en politieke besluitvorming. De werkelijkheid van "gender apartheid” kreeg hierdoor een krachtig gezicht. Als vrouwenrechtenactivist beschreef zij hoe vrouwen en meiden in Afghanistan worden uitgesloten van onderwijs, werk, bewegingsvrijheid en politieke participatie. Tegelijkertijd benadrukte zij dat vrouwen niet alleen bescherming nodig hebben, maar ook een stem in de besluiten die hun toekomst bepalen. Haar oproep aan de Veiligheidsraad was helder: luister niet alleen naar degenen die macht hebben door geweld, maar ook naar de vrouwen die dagelijks werken aan vrede, rechtvaardigheid en de rechten van hun gemeenschap.
Deze boodschap raakt de kern van de Women, Peace and Security-agenda. Wanneer vrouwen worden buitengesloten van besluitvorming, worden niet alleen hun rechten geschonden, maar gaan ook cruciale kennis, ervaring en perspectieven verloren die nodig zijn voor duurzame vrede en veiligheid voor iedereen.
Wil je je verder verdiepen in vrouwen, vrede en veiligheid? Bekijk dan de onderstaande bronnen:
VN-rapport over Women, Peace and Security (2026)
Het jaarlijkse rapport van de VN-secretaris-generaal met een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen, uitdagingen en aanbevelingen op het gebied van vrouwen, vrede en veiligheid.
Infographic: Women, Peace and Security in cijfers
Een visuele samenvatting van de belangrijkste bevindingen, statistieken en trends uit het VN-rapport 2026.
Conflictgerelateerd seksueel geweld onder de loep
Analyse van Security Council Report over de recente ontwikkelingen rond conflictgerelateerd seksueel geweld en de behandeling ervan binnen de VN-Veiligheidsraad.
VN Web TV: Women, Peace and Security Open Debate
Bekijk het volledige Open Debate over Women, Peace and Security in de VN-Veiligheidsraad terug.
Verklaring van Tamana Zaryab Paryani
De bijdrage van de Afghaanse vrouwenrechtenactiviste Tamana Zaryab Paryani tijdens het Open Debate.
