Een optimistisch en realistisch buitenlandbeleid begint bij gendergelijkheid

We zijn blij dat minister Berendsen en minister Sjoerdsma in hun gezamenlijke beleidsbrief inzetten op samenhang tussen defensie, ontwikkelingssamenwerking, handel en diplomatie. We waarderen dat de bewindspersonen de onmisbare kennis, ervaring en feedback benadrukken van maatschappelijke organisaties voor de doelstellingen van hun buitenlandbeleid. We juichen de voorgenomen intensivering op vrouwenrechten, klimaat, humanitaire hulp, mondiale gezondheid, democratisering en goed bestuur toe. Maar we maken ons ook zorgen, omdat deze intensivering vooralsnog niet gepaard gaan met additionele financiële inzet en waarschuwen voor verkokering van beleid.

 

De ministers prioriteren in de beleidsbrief veiligheid, migratie, klimaat en economische weerbaarheid. Maar coherentie tussen deze thema’s ontbreekt. Zonder deze samenhang blijft beleid versnipperd en ineffectief. Daarbij ontbreekt stevige inzet op gendergelijkheid als strategische en verbindende prioriteit. Terwijl: het prioriteren van gendergelijkheid in alle onderdelen van ons buitenlandbeleid is juist nu slim. Het maakt samenlevingen veiliger, welvarender en versterkt onze vrije manier van leven. 

 

In de huidige geopolitiek draait het om een herverdeling van de macht, waarbij democratische waarden, mensenrechten en internationale rechtsorde op het spel staan. Als onderdeel daarvan worden maatschappelijke organisaties, de eerste defensielinie van deze waarden, vleugellam gemaakt. Door hun middelen te korten, hun belangenbehartiging aan banden te leggen, hun activiteiten strafbaar te stellen en hen te overspoelen met regels en voorschriften. We zagen deze tactiek bij het Russisch regime en ultraconservatieve en extremistische politici in Europa en de VS. Zelfs in Nederland. De Nederlandse bezuinigingen leiden nu al tot verlies van (gender-)capaciteit bij vrouwenrechtenorganisaties. Het is in deze context problematisch dat organisaties nog steeds geen helderheid hebben over (toekenning van) de Focus-instrumenten, waaronder FemFocus. Het maakt voortzetting van hun urgente werk nog moeilijker.

 

De veranderende geopolitieke context vraagt om een effectieve en toekomstbestendige inzet op veiligheid, en investering in de onderliggende voorwaarden voor vrede, veiligheid en maatschappelijke weerbaarheid. Conflicten ontstaan en escaleren daar waar ongelijkheid, uitsluiting en fragiele instituties bestaan. Onderzoek toont aan dat vredesprocessen waarin vrouwen en jongeren actief participeren succesvoller zijn. Investeringen in gendergelijkheid, vrouwenrechten en maatschappelijke weerbaarheid zijn cruciale randvoorwaarden voor duurzame stabiliteit, welvaart en veiligheid.

 

Duurzame veiligheid wordt alleen bereikt als menselijke veiligheid, toegang tot basisrechten, bescherming tegen geweld en sociale rechtvaardigheid centraal staan. Wij roepen het kabinet op: 

 

Economieën waarin vrouwen en meiden veilig en volwaardig deelnemen hebben meer concurrentievermogen, zijn productiever en weerbaarder. Ook de urgente strijd tegen de klimaatcrisis en biodiversiteitsverlies is alleen effectief en rechtvaardig als gendergelijkheid integraal wordt meegenomen. Effectieve klimaatactie en weerbare handelsketens met oog voor mens, milieu en welvaart in het mondiale Zuiden, vragen om prioritering van de positie en rechten van vrouwen en meiden.  

 

We zijn blij dat het kabinet Nederlandse bedrijven ondersteunt om de OESO-richtlijnen na te leven. Wij vragen daarbij expliciete aandacht voor gendergelijkheid en de rechten van vrouwen die werken in productieketens. Het kabinet en bedrijven kunnen juist door samenwerking met lokale vrouwenrechtenorganisaties bijdragen aan ontwikkelingsdoelen, lokale bedrijvigheid, goede werkomstandigheden en gendergelijkheid. Zij weten wat er lokaal speelt en hebben relevante praktijkkennis van onder meer klimaatadaptatie, watermanagement en gezondheidszorg. (Klimaat)financiering en investeringen zijn het meest effectief als groepen in de meest kwetsbare posities bereikt worden, en vrouwen en meiden evenredig profiteren. In dit kader zijn wij verheugd dat minister Sjoerdsma toezegde zich hard te maken voor de toegang van maatschappelijke organisaties tot de EU Global Gateway. Wij roepen het kabinet op:

 

Een op waarden gedreven buitenlandbeleid zet vol in op het beschermen en bevorderen van internationale normen. Investeren in het werk van gendergelijkheids- en vrouwenrechtenorganisaties is hiervan een kernonderdeel. Nederland was uniek in de steun aan maatschappelijke organisaties uit het Mondiale Zuiden voor hun werk op gendergelijkheid en vrouwenrechten. Wij moedigen het kabinet aan deze internationale voortrekkersrol weer op te pakken. 

 

Daarbij is stevigere verankering van de rol van maatschappelijke organisaties in beleidsbeïnvloeding en besluitvorming noodzakelijk. Zodat maatschappelijke organisaties, vrouwelijke mensenrechtenverdedigers en andere voorvechters ook in tijden van minder politieke ruimte, zelf hun agenda en acties kunnen (blijven) bepalen, toegang hebben tot beleidsprocessen en worden beschermd. Wij roepen het kabinet op: 

 

Een optimistisch en realistisch buitenlandbeleid begint bij gendergelijkheid. Graag bundelen we met het kabinet de krachten: van beleidsontwikkeling en uitvoering, tot internationale diplomatieke inzet, akkoorden en partnerschappen. Wat ons betreft: aan de slag!