De klimaatcrisis raakt niet iedereen even hard. Vrouwen en meisjes, LGBTIQ+-personen, jongeren, inheemse volkeren en andere groepen in een kwetsbare positie worden vaak het zwaarst getroffen, terwijl zij het minst hebben bijgedragen aan het probleem. Structurele ongelijkheden, waaronder ongelijke toegang tot financiele middelen, besluitvorming, landrechten, vergroten hun kwetsbare positie voor de gevolgen van klimaatverandering.
Tegelijkertijd zijn vrouwen belangrijke aanjagers van verandering. Vooral in het mondiale Zuiden spelen zij een cruciale rol bij klimaatadaptatie en lopen zij voorop in sectoren als duurzame energie, waterbeheer en landbouw. Ook zetten veel vrouwen zich als milieu- en mensenrechtenverdedigers in voor de bescherming van ecosystemen en klimaatrechtvaardigheid. Daarbij lopen zij vaak grote risico’s en worden zij geconfronteerd met bedreigingen, intimidatie en soms zelfs geweld.
Deze boodschap staat centraal in het position paper (zie onderaan bericht) dat we onlangs samen met de Internationale Klimaatcoalitie schreven. In het position paper doen we concrete aanbevelingen aan de Nederlandse regering voor haar inzet tijdens de klimaattop (COP31) in Turkije dit jaar.
Belang van een ambitieuze uitvoering van het Bélem Gender Actie Plan
Een belangrijke mijlpaal tijdens COP30 was de goedkeuring van het Belém Gender Action Plan (GAP) (2025-2034), dat klimaatbeleid beter moet laten aansluiten op de dagelijkse realiteit van vrouwen die onevenredig hard worden geraakt door de klimaatcrisis én beleid.
De GAP biedt een negenjarig kader voor het bevorderen van genderresponsieve klimaatactie en bevat 27 activiteiten om gendergelijkheid in klimaatbeleid en de uitvoering daarvan te versterken. Het is van belang dat lidstaten zich tijdens COP31 focussen op het vertalen van deze toezeggingen naar concrete uitvoering. Voldoende politieke aandacht, middelen en verantwoordingsmechanismen zijn essentieel om ervoor te zorgen dat dit actieplan daadwerkelijk een motor wordt voor betekenisvolle verandering.
Hoewel de uitvoering van het Belém Gender Action Plan een prioriteit is, kan gendergelijkheid niet worden beperkt tot één beleidsterrein. Het is van belang dat het als dwarsdoorsnijdende prioriteit wordt verankerd in verschillende onderhandelingsthema's, zoals: klimaatfinanciering, adaptatie, mitigatie en beleid voor een rechtvaardige energietransitie.
Verworven vooruitgang op het gebied van gendergelijkheid verdedigen
Helaas is er momenteel een wereldwijde pushback tegen gendergelijkheid en de verworven rechten van vrouwen en meiden. Ook in multilaterale fora. Zo zagen we op de vorige klimaattop dat een aantal landen de definitie van gender probeerden aan te passen (door enkel mannen en vrouwen te erkennen) door verschillende voetnoten toe te voegen. We roepen Nederland dan ook op om stellig te reageren op de ondermijning van multilaterale processen en de pushback tegen afgesproken mensenrechtentaal en de rechten en vrijheden van vrouwen (agreed commitments en language).
Deze activiteit is medegefinancierd door de Europese Unie. De inhoud ervan valt uitsluitend onder de verantwoordelijkheid van WO=MEN Dutch Gender Platform en weerspiegelt niet noodzakelijkerwijs de standpunten van de Europese Unie.
