De eerste tactiek is het schrappen van taal en rechten uit beleid. In navolging van de regeringen Orban, Poetin en Trump, besloot het kabinet Schoof het woord ‘gender’ te schrappen uit beleidsteksten. Daarmee begaf het kabinet zich rechtstatelijk op een hellend vlak. In de maatschappij en voor de wet moeten alle mensen worden gelijkgesteld en gelijk behandeld, ongeacht geslacht, genderidentiteit of seksuele gerichtheid. Dat betekent dat alle seksen en genderidentiteiten moeten worden meegenomen in besluitvorming en beleidsontwikkeling. Door ‘gender’ uit beleidsteksten te schrappen, wordt dit principe ondermijnt.
De volgende tactiek is het ontmantelen van de eerste defensielinie voor democratie en mensenrechten: het maatschappelijk middenveld. Door hun middelen te korten, hun belangenbehartiging aan banden te leggen, hun activiteiten strafbaar te stellen en hen te overspoelen met regels en voorschriften. Kort na aantreden besloot het kabinet-Schoof alle financiering voor gendergelijkheid en vrouwenrechten stop te zetten. Duizenden vrouwelijke mensenrechtenverdedigers zouden door dit besluit zijn geraakt, als de Tweede Kamer niet had aangedrongen op voortzetting van de financiering.
Bovendien werd het maatschappelijke organisaties verboden Nederlandse financiële steun in te zetten voor belangenbehartiging. Zo mochten vrouwen- en LGBTQI+-rechtenorganisaties geen Nederlandse middelen gebruiken om Nederlandse ambtenaren en politici te wijzen op schendingen van de mensenrechten. Ook dit besluit is door de Kamer teruggedraaid.
We zijn ook getuige van een verschuiving in de norm wat betreft het verspreiden van ongegronde beschuldigingen tegen en het criminaliseren van maatschappelijke organisaties en mensenrechtenverdedigers, zoals organisaties die opkomen voor goede seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, de rechten van trans personen en van sekswerkers. Dit gebeurt via desinformatiecampagnes die zich vrijelijk kunnen verspreiden. Ook binnen de Tweede Kamer worden ongefundeerde beschuldigingen geuit zonder dat de voorzitter ingrijpt of andere parlementsleden onderbreken.
De laatste tactiek is intimidatie en geweld tegen vrouwelijk leiders en organisaties. Dat varieert van haatmails en dreigtelefoontjes, tot het hacken van websites, het binnendringen van kantoren, het overnemen van de microfoon bij evenementen, en het streamen van hardporno en onthoofdingsvideo’s bij online sessies. De impact op organisaties is groot: steeds meer leden en partners moeten evenementen en kantoren beveiligen. Medewerkers willen niet meer zichtbaar op socials of organisatiewebsites. Tegelijk is het aantal vervolgingen minimaal omdat incidenten net niet strafbaar zijn, of organisaties niet geloven dat het nut heeft om te melden of aangifte te doen.
De anti-rechtenbeweging ondermijnt onze democratische rechtsorde en wordt door statelijke actoren ook zo ingezet. Het is cruciaal dat het Parlement de gebruikte tactieken herkent, voorkomt en aanpakt:
= (H)erken de mondiale aanval op gendergelijkheid als een directe aanval op onze democratische rechtsstaat. Neem de aanpak van de anti-rechtenbeweging op in de nationale en buitenlandse veiligheidsstrategie.
= Breng de anti-gender en anti-LHBTQI+ beïnvloeding in Nederland in kaart, en ondersteun actief de organisaties die opkomen voor vrouwen- en LHBTQI+ rechten, conform
de motie Dobbe en Van Campen.
= Pak genderdesinformatie aan: zet in op strengere regulering van sociale mediaplatforms via de Europese Digital Services Act. Neem gender structureel mee in lopende ontwikkelingen rond de aanpak van desinformatie, zoals in de
pilot FIMI detectie van BZK.
= Houdt het kabinet te allen tijde aan de uitvoer van bindende internationale en verdragsrechtelijke verplichtingen over gendergelijkheid en vrouwenrechten, zoals de Istanboel Conventie en het VN-Vrouwenverdrag (CEDAW) waarover Nederland recent nog
ter verantwoording is geroepen.
= Verstevig de juridische kaders voor gendergelijkheid en vrouwenrechten: 1) Veranker het verbod op discriminatie op basis van genderidentiteit en genderexpressie in de Grondwet. 2) Breidt in het Wetboek van Strafrecht het verbod uit van groepsbelediging
met de grond ‘geslacht’. 3) Neem een voorbeeld aan Frankrijk dat als eerste land ter wereld in 2024 het
recht op veilige toegang tot abortus in de Grondwet opnam.
= Stop normalisering in de Kamer van verdachtmakingen en aanvallen op maatschappelijke organisaties die opkomen voor democratie en mensenrechten. Ontkracht desinformatie actief en veroordeel intimidatie van maatschappelijke organisaties direct. Ze werden vervangen voor ‘gelijkheid’, ‘vrouw en man’ en ‘gezondheid’.
